ગુજરાત સરકારની આયુષ્માન કાર્ડ યોજના – Gujarat Government Ayushman Card Scheme

Table of Contents

> પ્રસ્તાવના <

> આયુષ્માન કાર્ડ યોજના એટલે શું? <

> આયુષ્માન ભારત યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય   <

> આયુષ્માન કાર્ડ હેઠળ કેટલી આર્થિક સહાય મળે છે? <

> આયુષ્માન કાર્ડ યોજના માટેની જરૂરી પાત્રતા <

> આયુષ્માન કાર્ડ મેળવવા માટે જરૂરી દસ્તાવેજો <

> આયુષ્માન કાર્ડ માટે ઓનલાઈન અરજી કરવાની પ્રોસેસ <

> આયુષ્માન કાર્ડ અરજીનું સ્ટેટસ કઈ રીતે ચેક કરવું? <

> આયુષ્માન કાર્ડ ડાઉનલોડ કરવાની રીત  <

> આયુષ્માન કાર્ડ યોજનાના મુખ્ય ફાયદાઓ <

> આયુષ્માન કાર્ડ યોજના હેઠળ કઈ-કઈ બીમારીઓની સારવાર મફત થાય છે?  <

> આયુષ્માન કાર્ડ કઈ બીમારીઓ કવર થતી નથી? <

>  આયુષ્માન કાર્ડ માન્ય હોય તેવી હોસ્પિટલોનું લિસ્ટ કેવી રીતે જોવું? <

> આયુષ્માન કાર્ડ હેલ્પલાઈન નંબર <

> નિષ્કર્ષ (Conclusion) <

> વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQ) <

Introduction – પરિચય

આજના સમયમાં મોંઘવારી જે ગતિએ વધી રહી છે, તેમાં સામાન્ય અને મધ્યમ વર્ગના પરિવાર માટે પૌષ્ટિક ખોરાક અને શિક્ષણની સાથે-સાથે સ્વાસ્થ્યની કાળજી રાખવી ખૂબ જ મુશ્કેલ બની ગઈ છે. અચાનક આવી પડતી મેડિકલ ઈમરજન્સી કે ગંભીર બીમારી આખા પરિવારને આર્થિક રીતે પાયમાલ કરી નાખે છે. ગરીબ પરિવારના સભ્યો પૈસાના અભાવે મોટી હોસ્પિટલોમાં સારવાર કરાવી શકતા નથી.

આ જ મોટી સમસ્યાના કાયમી ઉકેલ તરીકે કેન્દ્ર સરકાર અને ગુજરાત સરકારના સંયુક્ત ઉપક્રમે એક ક્રાંતિકારી યોજના અમલમાં મૂકવામાં આવી છે, જેનું નામ છે આયુષ્માન ભારત પ્રધાનમંત્રી જન આરોગ્ય યોજના (AB-PMJAY), જેને આપણે સામાન્ય ભાષામાં ‘આયુષ્માન કાર્ડ યોજના’ તરીકે ઓળખીએ છીએ. ગુજરાતમાં અગાઉ ચાલતી ‘મા અમૃતમ’ અને ‘મા વાત્સલ્ય’ યોજનાને પણ હવે આયુષ્માન ભારત યોજના સાથે જોડી દેવામાં આવી છે.

જો તમે પણ ગુજરાતના નાગરિક છો અને તમારા પરિવારને સ્વાસ્થ્ય સુરક્ષાનું કવચ આપવા માંગો છો, તો આ લેખ તમારા માટે ખૂબ જ ઉપયોગી સાબિત થશે. આ લેખમાં આપણે આયુષ્માન કાર્ડ શું છે, તેનાથી કેટલા પૈસા મળે છે, કોણ ફોર્મ ભરી શકે, કયા ડોક્યુમેન્ટ જોઈએ અને ૨૦૨૬ના વર્ષમાં ઓનલાઈન કે ઓફલાઈન અરજી કઈ રીતે કરવી તેની વિગતવાર ચર્ચા કરીશું.

What is Ayushman Card Scheme? – આયુષ્માન કાર્ડ યોજના શું છે?

આયુષ્માન ભારત યોજના એ ભારત સરકાર દ્વારા શરૂ કરાયેલી વિશ્વની સૌથી મોટી હેલ્થ ઈન્સ્યોરન્સ (સ્વાસ્થ્ય વીમા) યોજના છે. આ યોજના હેઠળ દેશના આશરે ૫૦ કરોડથી વધુ ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગીય નાગરિકોને મફત સારવાર પૂરી પાડવામાં આવે છે.

ગુજરાત રાજ્યની વાત કરીએ તો, રાજ્ય સરકારે અગાઉની મુખ્યમંત્રી અમૃતમ (MA) યોજના અને મા વાત્સલ્ય યોજનાને આ કેન્દ્રીય યોજના સાથે સાંકળી લીધી છે. આથી હવે ગુજરાતમાં આ યોજનાને PM-JAY MA Yojana તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ યોજના અંતર્ગત પાત્રતા ધરાવતા દરેક પરિવારને એક ડિજિટલ હેલ્થ કાર્ડ આપવામાં આવે છે, જેને ‘આયુષ્માન કાર્ડ’ કહે છે. આ કાર્ડ બતાવીને કોઈપણ લાભાર્થી પરિવાર દેશની અથવા રાજ્યની સરકારી તેમજ માન્યતા પ્રાપ્ત ખાનગી (Private) હોસ્પિટલોમાં કેશલેસ (રોકડા પૈસા આપ્યા વગર) સારવાર મેળવી શકે છે.

Main objective of Ayushman Card Scheme – આયુષ્માન કાર્ડ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય

આ યોજના પાછળ સરકારના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો નીચે મુજબ છે:

• આર્થિક બોજ ઘટાડવો: ગંભીર બીમારીઓ જેવી કે કેન્સર, હૃદયરોગ, કિડની ફેલ્યોર વગેરેની સારવાર પાછળ ગરીબ પરિવારો દેવાદાર બની જાય છે. આ યોજનાથી તેમને આર્થિક દેવામાંથી બચાવવાનો છે.
• શ્રેષ્ઠ સ્વાસ્થ્ય સુવિધા: માત્ર સરકારી જ નહીં, પણ દેશની ટોચની પ્રાઈવેટ હોસ્પિટલોમાં પણ ગરીબોને મફત અને ગુણવત્તાસભર સારવાર મળી રહે તે સુનિશ્ચિત કરવું.
• યુનિવર્સલ હેલ્થ કવરેજ: ભારતના છેવાડાના નાગરિક સુધી આધુનિક તબીબી સેવાઓ પહોંચાડવી.

How much money is available under the Ayushman Card scheme? – યોજના હેઠળ કેટલા પૈસા મળે છે?

ઘણા લોકોના મનમાં પ્રશ્ન હોય છે કે આ યોજના હેઠળ સરકાર સીધા બેંક ખાતામાં પૈસા આપે છે? તો તેનો જવાબ છે ‘ના’. આ યોજનામાં કોઈ રોકડા પૈસા મળતા નથી, પરંતુ હોસ્પિટલનો તમામ ખર્ચ સરકાર ભોગવે છે.

• વાર્ષિક વીમા કવચ: આયુષ્માન કાર્ડ ધારક પરિવારને દર વર્ષે રૂપિયા 10 લાખ (₹10,00,000) સુધીની મફત સારવાર મળવાપાત્ર છે.
• ગુજરાત સરકારની વિશેષ જાહેરાત: ગુજરાત સરકારે રાજ્યના નાગરિકો માટે આ મર્યાદા વધારીને ચોક્કસ કેટેગરી અને સુધારા હેઠળ મહત્તમ લાભ આપવાનું નક્કી કર્યું છે. સામાન્ય રીતે કેન્દ્ર સ્તરે આ મર્યાદા ₹૫ લાખ પ્રતિ પરિવાર પ્રતિ વર્ષ છે.
• પરિવારના સભ્યોની મર્યાદા: આ યોજનાની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે પરિવારમાં સભ્યોની સંખ્યા ગમે તેટલી હોય (ભલે ૫ હોય કે ૧૦), તમામ સભ્યો આ વીમા કવચનો લાભ લઈ શકે છે. તેમાં ઉંમરની પણ કોઈ મર્યાદા નથી.

નોંધ: આ કવરેજ માત્ર હોસ્પિટલાઈઝેશન માટે છે; બહારની દવાઓ અથવા OPD માટે નથી.

Eligibility for Ayushman Card Scheme – આયુષ્માન કાર્ડ યોજના માટે પાત્રતા

આ યોજનાનો લાભ દરેક વ્યક્તિને નથી મળતો. સરકાર દ્વારા આ માટે ચોક્કસ માપદંડો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. મુખ્યત્વે સામાજિક-આર્થિક જ્ઞાતિ વસ્તીગણતરી (SECC-2011) ના ડેટાના આધારે લાભાર્થીઓ નક્કી થાય છે. ચાલો ગ્રામીણ અને શહેરી વિસ્તારો માટેના અલગ-અલગ નિયમો સમજીએ:

ક) ગ્રામીણ (ગામડાના) વિસ્તાર માટેની પાત્રતા:

• જે પરિવારો કાચા મકાનોમાં (એક અથવા બે રૂમવાળા કાચા મકાન) રહે છે.
• પરિવારમાં ૧૬ થી ૫૯ વર્ષની ઉંમરનો કોઈ કમાતો પુખ્ત સભ્ય ન હોય.
• જે પરિવારનું સંચાલન કોઈ મહિલા સભ્ય કરી રહી હોય (મહિલા પ્રધાન પરિવાર).
• પરિવારમાં કોઈ દિવ્યાંગ (વિકલાંગ) સભ્ય હોય અને તેમની સંભાળ રાખનાર કોઈ સક્ષમ વ્યક્તિ ન હોય.
• જમીન વિહોણા મજૂરો અથવા ખેત મજૂરી કરીને ગુજરાન ચલાવતા પરિવારો.
• અનુસૂચિત જાતિ (SC) અને અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) ના પરિવારો.

ખ) શહેરી (સિટી) વિસ્તાર માટેની પાત્રતા:

શહેરોમાં રહેતા અને નીચે મુજબના વ્યવસાય સાથે સંકળાયેલા અસંગઠિત ક્ષેત્રના કામદારો આ યોજના માટે પાત્ર છે:

• કચરો વીણનારા (Ragpickers) અને ભીખ માગીને જીવન ગુજારતા લોકો.
• ઘરકામ કરનારા (Domestic Workers) જેમ કે રસોઈયા કે સફાઈ કામદારો.
• ફેરીવાળા, શાકભાજી વેચનારા, મોચી અને રસ્તા પર નાની દુકાન ચલાવનારા.
• બાંધકામ ક્ષેત્રે કામ કરતા મજૂરો, કડિયા, પ્લમ્બર, વેલ્ડર અને પેઈન્ટર.
• સિક્યોરિટી ગાર્ડ, કુલી અને લિફ્ટમેન.
• સફાઈ કર્મચારીઓ અને માળી.
• દરજી, હસ્તકલા કારીગરો અને વણકરો.
• રિક્ષાચાલકો, ટેક્સી ડ્રાઈવર, કંડક્ટર અને લારી ખેંચનારા.
• નાની દુકાનો કે હોટલોમાં હેલ્પર, વેઈટર અથવા પટાવાળા તરીકે કામ કરનારા.

ગ) ગુજરાત સરકારના ખાસ નિયમો (Special Eligibility in Gujarat):

ગુજરાત કેન્સર એન્ડ રિસર્ચ ઈન્સ્ટિટ્યૂટ (GCRI) અને રાજ્ય સરકારના સત્તાવાર સ્ત્રોતો મુજબ, ગુજરાતમાં નીચેના લોકોને પણ આ યોજના હેઠળ આવરી લેવાયા છે:

• જે મધ્યમ વર્ગીય પરિવારોની વાર્ષિક આવક રૂપિયા ૪ લાખ (₹4,00,000) કે તેથી ઓછી હોય (આવકનો દાખલો જરૂરી).
• કોવિડ-૧૯ મહામારી દરમિયાન અનાથ થયેલા બાળકો.
• માન્યતા પ્રાપ્ત પત્રકારો (Reporters).
• U-Win કાર્ડ ધરાવતા શ્રમિકો.
• ગ્રામીણ અને શહેરી વિસ્તારની આશા (ASHA) વર્કર્સ અને આંગણવાડી કાર્યકરો.
• ફિક્સ પગાર ધરાવતા રાજ્ય સરકારના વર્ગ-૩ અને વર્ગ-૪ ના કર્મચારીઓ.
• ગુજરાત વિક્ટિમ કોમ્પેન્સેશન સ્કીમ હેઠળ આવતી પીડિત મહિલાઓ (જેમ કે એસિડ એટેક અથવા બળાત્કાર પીડિતો).
• આવક મર્યાદાના આધારે સિનિયર સિટિઝન્સ (જેમની કૌટુંબિક આવક રૂ. ૬ લાખ સુધીની હોય).

Required Documents for Ayushman Card Scheme – આયુષ્માન કાર્ડ યોજના માટે જરૂરી દસ્તાવેજો

અરજી કરતી વખતે તમારી પાસે નીચે આપેલા ઓરિજિનલ દસ્તાવેજો હોવા જરૂરી છે. જો દસ્તાવેજોમાં નામ કે અટકમાં ભૂલ હશે તો અરજી રિજેક્ટ થઈ શકે છે.

1. આધાર કાર્ડ (Aadhaar Card): પરિવારના તમામ સભ્યોનું આધાર કાર્ડ (આધાર કાર્ડ સાથે મોબાઈલ નંબર લિંક હોવો અનિવાર્ય છે).
2. રેશન કાર્ડ (Ration Card): તમારું નવું રેશનિંગ કાર્ડ અથવા ડિજિટલ રેશન કાર્ડ (જેમાં પરિવારના તમામ સભ્યોના નામ હોવા જોઈએ).
3. આવકનો દાખલો (Income Certificate): મામલતદાર અથવા તાલુકા વિકાસ અધિકારી (TDO) અથવા ઈ-ધરા કેન્દ્ર દ્વારા ઈશ્યુ કરાયેલો સત્તાવાર આવકનો દાખલો (રૂ. ૪ લાખ કે તેથી ઓછી આવક દર્શાવતો).
4. રહેવાસી પુરાવો: જો આધાર કાર્ડમાં સરનામું અલગ હોય તો લાઈટ બિલ, વેરા બિલ અથવા ચૂંટણી કાર્ડ.
5. જ્ઞાતિનો દાખલો (Caste Certificate): જો તમે SC, ST કે OBC કેટેગરીમાં આવતા હોવ તો.
6. મોબાઈલ નંબર: ઓટીપી (OTP) વેરિફિકેશન માટે ચાલુ મોબાઈલ નંબર.
7. પાસપોર્ટ સાઈઝ ફોટોગ્રાફ: પરિવારના મુખ્ય સભ્યનો ફોટો (જોકે ઓનલાઈન પ્રોસેસમાં લાઈવ ફોટો લેવામાં આવે છે).

Application process for Ayushman Card Scheme: Online and Offline – આયુષ્માન કાર્ડ યોજના માટે અરજીની પ્રક્રિયા: ઓનલાઈન અને ઓફલાઈન

વર્ષ ૨૦૨૬માં આયુષ્માન કાર્ડ બનાવવાની પ્રક્રિયા ખૂબ જ સરળ થઈ ગઈ છે. તમે ઘરે બેઠા તમારા મોબાઈલ અથવા કમ્પ્યુટરથી ઓનલાઈન ફોર્મ ભરી શકો છો. નીચે આપેલા સ્ટેપ્સ ફોલો કરો:

• સ્ટેપ ૧: સૌથી પહેલા આયુષ્માન ભારતની સત્તાવાર વેબસાઈટ beneficiary.nha.gov.in પર જાઓ અથવા ગૂગલ પ્લે સ્ટોર પરથી “Ayushman App” ડાઉનલોડ કરો.
• સ્ટેપ ૨: હોમ પેજ પર તમને બે ઓપ્શન દેખાશે: ‘Beneficiary’ અને ‘Operator’. તમારે ‘Beneficiary’ ઓપ્શન સિલેક્ટ કરવાનો રહેશે.
• સ્ટેપ ૩: તમારો ચાલુ મોબાઈલ નંબર એન્ટર કરો અને ‘Verify’ બટન પર ક્લિક કરો. તમારા મોબાઈલ પર એક OTP આવશે, તેને ભરીને કેપ્ચા કોડ સબમિટ કરો અને લોગઈન કરો.
• સ્ટેપ ૪: હવે એક નવું પેજ ખુલશે જેમાં તમારે તમારું રાજ્ય (Gujarat), સ્કીમ (PMJAY), જિલ્લો (District) અને સર્ચ બાય (Search By) ઓપ્શન પસંદ કરવાનો રહેશે. સર્ચ કરવા માટે તમે આધાર કાર્ડ નંબર, રેશન કાર્ડ નંબર (Family ID) અથવા નામનો ઉપયોગ કરી શકો છો. ‘Aadhaar Number’ પસંદ કરવો સૌથી સરળ રહેશે.
• સ્ટેપ ૫: તમારો આધાર કાર્ડ નંબર નાખીને સર્ચ આયકન પર ક્લિક કરો. જો તમારો પરિવાર આ યોજના માટે પાત્ર હશે, તો તમારા આખા પરિવારના સભ્યોનું લિસ્ટ સ્ક્રીન પર દેખાશે.
• સ્ટેપ ૬: જે સભ્યનું કાર્ડ બનાવવું હોય તેની સામે “Identified” અથવા “Unidentified” લખેલું હશે અને બાજુમાં “e-KYC” નો ઓપ્શન હશે. તેના પર ક્લિક કરો.
• સ્ટેપ ૭: e-KYC કરવા માટે તમારી પાસે ૩ ઓપ્શન હશે: Aadhaar OTP, Fingerprint, અથવા Iris Scan. ઘેર બેઠા કરવા માટે ‘Aadhaar OTP’ નો ઓપ્શન બેસ્ટ છે. તેના પર ક્લિક કરતા જ આધાર સાથે લિંક મોબાઈલ પર OTP આવશે, તે એન્ટર કરો.
• સ્ટેપ ૮: ઓટીપી વેરિફિકેશન સક્સેસફુલ થયા પછી સભ્યનો લાઈવ વેબકેમ/મોબાઈલ કેમેરાથી ફોટો કેપ્ચર કરવાનો રહેશે.
• સ્ટેપ ૯: અંતમાં કેટલીક વધારાની માહિતી જેવી કે મોબાઈલ નંબર, પિન કોડ, સંબંધ અને ગ્રામીણ કે શહેરી વિસ્તાર વગેરે સિલેક્ટ કરીને ‘Submit’ બટન પર ક્લિક કરો.
• સ્ટેપ ૧૦: અરજી સબમિટ થયા બાદ સરકારી તંત્ર દ્વારા તેની ચકાસણી કરવામાં આવશે. જો બધી માહિતી સાચી હશે તો થોડા જ કલાકોમાં અથવા ૧-૨ દિવસમાં તમારું આયુષ્માન કાર્ડ એપ્રુવ (Approve) થઈ જશે.

આયુષ્માન કાર્ડ માટે ઓફલાઈન અરજી કરવાની પ્રોસેસ (Offline Registration)

જો તમને ઓનલાઈન ફોર્મ ભરવામાં મુશ્કેલી પડતી હોય અથવા ઈન્ટરનેટની સુવિધા ન હોય, તો તમે ઓફલાઈન પદ્ધતિથી પણ કાર્ડ કઢાવી શકો છો:

1. ગ્રામ પંચાયત (VCE): તમે તમારા ગામની ગ્રામ પંચાયત કચેરીમાં જઈને કોમ્પ્યુટર ઓપરેટર (VCE) નો સંપર્ક કરી શકો છો.
2. જન સેવા કેન્દ્ર / CSC: તાલુકા મથકે આવેલી મામલતદાર કચેરીના જન સેવા કેન્દ્ર અથવા નજીકના કોમન સર્વિસ સેન્ટર (CSC – ડિજિટલ સેવા કેન્દ્ર) પર જઈને જરૂરી દસ્તાવેજો આપીને કાર્ડ કઢાવી શકો છો. આ માટે સરકારે નક્કી કરેલો નજીવો ચાર્જ ચૂકવવાનો રહી શકે છે.
3. સરકારી/સરકારી માન્ય હોસ્પિટલ (Ayushman Mitra): ગુજરાતની કોઈપણ સિવિલ હોસ્પિટલ, સામૂહિક આરોગ્ય કેન્દ્ર (CHC) અથવા એમ્પેનલ્ડ પ્રાઈવેટ હોસ્પિટલ ખાતે ‘આયુષ્માન મિત્ર’ (Ayushman Mitra) ની હેલ્પ ડેસ્ક હોય છે. ત્યાં જઈને તમે ઓરિજિનલ આધાર કાર્ડ અને રેશન કાર્ડ બતાવીને સ્થળ પર જ નવું કાર્ડ કઢાવી શકો છો.

How to check the application status of Ayushman Card Scheme? – આયુષ્માન કાર્ડ યોજના નું અરજીનું  સ્ટેટસ કેવી રીતે જોવી?

તમે અરજી કર્યા પછી તમારું કાર્ડ બન્યું છે કે નહીં તે જાણવા માટે:

• ફરીથી beneficiary.nha.gov.in પોર્ટલ પર લોગઈન કરો.
• તમારો આધાર નંબર નાખીને સર્ચ કરો.
• જો સભ્યના નામની સામે લાલ કલરમાં ‘Pending’ લખેલું આવે, તો તેનો અર્થ એ છે કે તમારી અરજી હજુ વેરિફિકેશન હેઠળ છે.
• જો લીલા કલરમાં ‘Approved’ લખેલું આવે, તો તમારું કાર્ડ બની ગયું છે.
• જો પીળા કે અન્ય કલરમાં ‘Rejected’ આવે, તો દસ્તાવેજોની ખામીને કારણે અરજી નામંજૂર થઈ છે અને તમારે ફરીથી સુધારો કરીને એપ્લાય કરવું પડશે.

How to download Ayushman card – આયુષ્માન કાર્ડ ડાઉનલોડ કરવાની રીત

એકવાર તમારું કાર્ડ એપ્રુવ થઈ જાય પછી તેને પીડીએફ (PDF) ફોર્મેટમાં ડાઉનલોડ કરવું ખૂબ જ સરળ છે:

1. સત્તાવાર પોર્ટલ પર આધાર નંબર દ્વારા સર્ચ કરો.
2. તમારા ફેમિલી લિસ્ટમાં જે સભ્યનું કાર્ડ એપ્રુવ થઈ ગયું છે, તેની સામે ‘Download Card’ નો ઓપ્શન દેખાશે.
3. તેના પર ક્લિક કરીને આધાર ઓટીપી વેરિફિકેશન કરો.
4. ઓટીપી સબમિટ કરતા જ ડિજિટલ આયુષ્માન કાર્ડ (પીવીસી કાર્ડ જેવું) સ્ક્રીન પર દેખાશે, જેને તમે ડાઉનલોડ કરીને પ્રિન્ટ કરાવી શકો છો. આ કાર્ડ બધે જ સો ટકા માન્ય ગણાય છે.

Key benefits of Ayushman Card Scheme – આયુષ્માન કાર્ડ યોજનાના મુખ્ય ફાયદાઓ

આ યોજના હેઠળ નાગરિકોને અદભુત લાભો મળે છે, જે નીચે મુજબ છે:

• કેશલેસ સારવાર: હોસ્પિટલમાં એડમિટ થતી વખતે એક પણ રૂપિયો રોકડો આપવાનો હોતો નથી. દાખલ થવાથી લઈને ડિસ્ચાર્જ સુધીનો તમામ ખર્ચ કાર્ડમાંથી કપાઈ જાય છે.
• હોસ્પિટલ દાખલ થવા પહેલા અને પછીનો ખર્ચ: હોસ્પિટલમાં દાખલ થવાના ૩ દિવસ પહેલાનો દવાઓ અને નિદાનનો ખર્ચ તથા ડિસ્ચાર્જ થયા પછીના ૧૫ દિવસ સુધીનો ફોલો-અપ અને દવાઓનો ખર્ચ આ યોજના હેઠળ મફત મળે છે.
• પહેલેથી રહેલી બીમારીઓનું કવરેજ: ખાનગી વીમા કંપનીઓમાં જૂની બીમારીઓ માટે વેટિંગ પિરિયડ હોય છે, જ્યારે આયુષ્માન કાર્ડમાં કાર્ડ કઢાવ્યાના પ્રથમ દિવસથી જ તમામ નાની-મોટી કે જૂની બીમારીઓ (Pre-existing diseases) કવર થઈ જાય છે.
• સમગ્ર ભારતમાં માન્ય (Portability): આ કાર્ડ માત્ર ગુજરાત પૂરતું મર્યાદિત નથી. જો તમે ગુજરાત બહાર (જેમ કે મુંબઈ, દિલ્હી કે બેંગ્લોર) ગયા હોવ અને ત્યાં અચાનક તબિયત બગડે, તો ત્યાંની સરકારી કે એમ્પેનલ્ડ પ્રાઈવેટ હોસ્પિટલમાં પણ આ કાર્ડ દ્વારા મફત સારવાર મેળવી શકો છો.
• પરિવાર દીઠ વાર્ષિક રિન્યુઅલ: દર વર્ષે આ ₹૫ લાખનું બેલેન્સ ઓટોમેટિક રિન્યુ થઈ જાય છે.

Which diseases are treated free under the Ayushman Card Scheme? – આયુષ્માન કાર્ડ યોજના હેઠળ કઈ-કઈ બીમારીઓની સારવાર મફત થાય છે? 

આયુષ્માન ભારત યોજના અંતર્ગત લગભગ ૧,૯૦૦ થી વધુ તબીબી પ્રક્રિયાઓ (Medical Procedures) અને સર્જરીઓ આવરી લેવામાં આવી છે. જેમાં મુખ્યત્વે નીચેની ગંભીર બીમારીઓનો સમાવેશ થાય છે:

• હૃદયરોગ (Cardiology): બાયપાસ સર્જરી, એન્જિયોપ્લાસ્ટી, પેસમેકર મૂકવો, હાર્ટ વાલ્વ રિપ્લેસમેન્ટ વગેરે.
• કેન્સર (Oncology): કીમોથેરાપી, રેડિયેશન થેરાપી અને કેન્સરની ગાંઠના ઓપરેશનો.
• કિડની રોગ (Nephrology): કિડની ટ્રાન્સપ્લાન્ટ, ડાયાલિસિસ અને પથરીના ઓપરેશન.
• ન્યુરોસર્જરી: મગજની મગજની ગાંઠ (Brain Tumor) ના ઓપરેશન કે મગજની હેમરેજની સર્જરી.
• હાડકાના રોગો (Orthopedics): ઘૂંટણનું રિપ્લેસમેન્ટ (Knee Replacement), થાપાનું રિપ્લેસમેન્ટ અને ફ્રેક્ચરની સર્જરી.
• નવજાત શિશુઓની સારવાર: પ્રિમેચ્યોર બેબીની સારવાર અને એન.આઈ.સી.યુ. (NICU) નો ખર્ચ.
• અન્ય ઓપરેશનો: કાન-નાક-ગળાના ઓપરેશન, આંખના મોતિયાનું ઓપરેશન, હર્નિયા, એપેન્ડિક્સ વગેરે.

What matters are not covered under the Ayushman Card Scheme? – આયુષ્માન કાર્ડ યોજના માં કઈ બાબતો કવર થતી નથી? 

આ યોજનામાં કેટલીક એવી બાબતો છે જેનો ખર્ચ મળતો નથી, જે જાણવો ખૂબ જરૂરી છે:

• ઓ.પી.ડી. (OPD) ખર્ચ: હોસ્પિટલમાં દાખલ થયા વગર માત્ર સામાન્ય તાવ, શરદી કે ઉધરસ માટે ડોક્ટરને બતાવવાનો કે દવા લેવાનો ખર્ચ (Outpatient Department) આમાં મળતો નથી. સારવાર માટે દર્દીએ ઓછામાં ઓછા ૨૪ કલાક હોસ્પિટલમાં દાખલ (Admit) થવું જરૂરી છે.
• કોસ્મેટિક કે પ્લાસ્ટિક સર્જરી: સુંદરતા વધારવા માટે કરવામાં આવતી પ્લાસ્ટિક સર્જરી કે કોસ્મેટિક ટ્રીટમેન્ટ આમાં કવર થતી નથી (સિવાય કે અકસ્માતમાં ચેહરો બગડ્યો હોય).
• અંગ ટ્રાન્સપ્લાન્ટમાં ઓર્ગનનો ખર્ચ: ઓર્ગન ટ્રાન્સપ્લાન્ટની સર્જરી ફ્રી છે, પરંતુ ઓર્ગન (જેમ કે કિડની કે લિવર) ખરીદવાનો ખર્ચ યોજનામાં મળતો નથી.
• નશા મુક્તિની સારવાર: દારૂ કે ડ્રગ્સ છોડાવવા માટેની રિહેબિલિટેશન સારવાર આમાં કવર થતી નથી.

How to see the list of hospitals that accept Ayushman Card? – આયુષ્માન કાર્ડ માન્ય હોય તેવી હોસ્પિટલોનું લિસ્ટ કેવી રીતે જોવું? 

તમારા નજીકમાં કઈ પ્રાઈવેટ હોસ્પિટલમાં આયુષ્માન કાર્ડ ચાલે છે તે જાણવા માટે:

1. સત્તાવાર વેબસાઈટ dashboard.pmjay.gov.in અથવા pmjay.gov.in પર જાઓ.
2. ત્યાં ‘Find Hospital’ ના ઓપ્શન પર ક્લિક કરો.
3. તમારું રાજ્ય (Gujarat), જિલ્લો (District) અને જે બીમારીની સારવાર કરાવી છે તે વિભાગ (Speciality) પસંદ કરો.
4. કેપ્ચા કોડ નાખીને સર્ચ કરતા જ તમારી સામે લિસ્ટ આવી જશે, જેમાં હોસ્પિટલનું નામ, સરનામું અને ફોન નંબર લખેલા હશે.

Ayushman Card Scheme Helpline Number – આયુષ્માન કાર્ડ યોજનાના  હેલ્પલાઈન નંબર

જો તમને કાર્ડ કઢાવવામાં કોઈ સમસ્યા આવતી હોય, હોસ્પિટલવાળા કાર્ડ સ્વીકારવાની ના પાડતા હોય, કે કોઈ ફરિયાદ કરવી હોય તો તમે નીચેના ટોલ-ફ્રી નંબર પર ચોવીસ કલાક સંપર્ક કરી શકો છો:

• રાષ્ટ્રીય હેલ્પલાઈન નંબર (કેન્દ્ર સરકાર): 14555 અથવા 1800-111-565
• ગુજરાત રાજ્ય હેલ્પલાઈન નંબર: 1800-233-1022

Conclusion – નિષ્કર્ષ

સ્વાસ્થ્ય એ જ સાચી સંપત્તિ છે, અને મુશ્કેલીના સમયે આર્થિક ચિંતા વગર શ્રેષ્ઠ સારવાર મળવી એ દરેક નાગરિકનો અધિકાર છે. આયુષ્માન કાર્ડ યોજના એ ગુજરાતના ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના પરિવારો માટે ખરેખર આશીર્વાદ સમાન સાબિત થઈ રહી છે. મોંઘી પ્રાઈવેટ હોસ્પિટલોમાં લાખો રૂપિયાના ખર્ચે થતા ઓપરેશનો આજે આ એક કાર્ડની મદદથી મફતમાં થઈ રહ્યા છે.

જો તમે અથવા તમારા આજુબાજુમાં કોઈ વ્યક્તિ આ યોજના માટે પાત્ર હોય અને હજુ સુધી કાર્ડ ન કઢાવ્યું હોય, તો આજે જ ઉપર જણાવેલી ઓનલાઈન પ્રોસેસ મુજબ અથવા નજીકના જન સેવા કેન્દ્ર પર જઈને આયુષ્માન કાર્ડ કઢાવી લો. આ માહિતીને તમારા મિત્રો અને પરિવારજનો સાથે વોટ્સએપ અને ફેસબુક પર જરૂર શેર કરો જેથી કોઈ જરૂરિયાતમંદ પરિવાર સમયસર મફત સારવાર મેળવી શકે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)

પ્રશ્ન ૧: આયુષ્માન કાર્ડ કઢાવવા માટે કોઈ ફી આપવી પડે છે?
જવાબ: ના, આયુષ્માન કાર્ડ સંપૂર્ણપણે મફત (Free) બને છે. સરકારી હોસ્પિટલ કે ઓનલાઈન પોર્ટલ પર તેનો કોઈ ચાર્જ નથી. જો તમે સીએસસી (CSC) સેન્ટર પર જાઓ તો તે સામાન્ય પ્રિન્ટિંગ ચાર્જ લઈ શકે છે.

પ્રશ્ન ૨: શું આયુષ્માન કાર્ડ દર વર્ષે નવું કઢાવવું પડે છે?
જવાબ: ના, કાર્ડ એક જ વાર કઢાવવાનું હોય છે, તે લાઈફટાઈમ વેલિડ રહે છે. પરંતુ તેની અંદર મળતું રૂપિયા ૫ લાખનું વીમા કવચ (બેલેન્સ) દર વર્ષે ઓટોમેટિક રિન્યુ થઈ જાય છે.

પ્રશ્ન ૩: જો મારા પરિવારના કોઈ સભ્યનું નામ રેશન કાર્ડમાં ન હોય તો તેનું આયુષ્માન કાર્ડ બનશે?
જવાબ: ના, આયુષ્માન કાર્ડ માટે ડેટા રેશન કાર્ડ કે સામાજિક આર્થિક વસ્તીગણતરીમાંથી લેવાય છે. તેથી પહેલા તે સભ્યનું નામ રેશન કાર્ડમાં ઉમેરાવવું પડશે, ત્યારબાદ જ કાર્ડ બની શકશે.

પ્રશ્ન ૪: નવી પરણેલી વહુનું નામ આયુષ્માન કાર્ડમાં કેવી રીતે ઉમેરવું?
જવાબ: લગ્ન પછી વહુનું નામ પિયરના રેશન કાર્ડમાંથી કમી કરાવીને સાસરીના રેશન કાર્ડમાં ઉમેરાવવું પડે. ત્યારબાદ રેશન કાર્ડ અપડેટ થતાં જ ઓનલાઈન પોર્ટલ પર e-KYC કરીને તેમનું નવું આયુષ્માન કાર્ડ બનાવી શકાય છે.

પ્રશ્ન ૫: જો કોઈ ગંભીર બીમારીનો ખર્ચ ૫ લાખથી વધુ થાય તો શું કરવું?
જવાબ: સામાન્ય રીતે વાર્ષિક મર્યાદા ₹10 લાખની છે. પરંતુ ગુજરાત સરકાર કેટલીક અતિ ગંભીર બીમારીઓ (જેમ કે કિડની કે લિવર ટ્રાન્સપ્લાન્ટ) ના કિસ્સામાં વિશેષ મંજૂરી અન્વયે સહાયની રકમમાં નિયમાનુસાર વધારો કરવાની જોગવાઈ ધરાવે છે.

પ્રશ્ન ૬: શું સરકારી નોકરી કરતા કર્મચારીઓ આ કાર્ડ કઢાવી શકે?
જવાબ: ના, સામાન્ય રીતે નિયમિત સરકારી કર્મચારીઓ કે જેમને સરકાર તરફથી મેડિકલ એલાઉન્સ અથવા અન્ય હેલ્થ સ્કીમનો લાભ મળે છે, તેઓ આ યોજના માટે પાત્ર નથી. જોકે, ગુજરાતમાં વર્ગ-૩ અને વર્ગ-૪ ના ફિક્સ પગારવાળા કર્મચારીઓ માટે વિશેષ છૂટછાટ છે.

પ્રશ્ન ૭: જો હોસ્પિટલવાળા આયુષ્માન કાર્ડથી સારવાર કરવાની ના પાડે તો શું કરવું?
જવાબ: જો હોસ્પિટલ સત્તાવાર રીતે આ યોજનામાં જોડાયેલી (Empanelled) હોય અને છતાં ના પાડે, તો તમે તુરંત જ હોસ્પિટલમાં હાજર ‘આયુષ્માન મિત્ર’ ને ફરિયાદ કરી શકો છો અથવા સરકારી હેલ્પલાઈન નંબર 14555 કે 1800-233-1022 પર કોલ કરીને કમ્પ્લેઈન રજીસ્ટર કરાવી શકો છો.

પ્રશ્ન ૮: શું ડિલિવરી (પ્રસૂતિ) નો ખર્ચ આયુષ્માન કાર્ડમાં કવર થાય છે?
જવાબ: હા, ગર્ભવતી મહિલાઓની સામાન્ય ડિલિવરી (Normal Delivery) તેમજ સિઝેરિયન (C-Section) ઓપરેશનનો તમામ ખર્ચ આ યોજના હેઠળ માન્ય હોસ્પિટલોમાં સંપૂર્ણ મફત છે.

પ્રશ્ન ૯: જો આધાર કાર્ડમાં નામની જોડણી (Spelling) અને રેશન કાર્ડમાં નામ અલગ હોય તો શું કરવું?
જવાબ: નામમાં મોટો તફાવત હશે તો ઓનલાઈન e-KYC રિજેક્ટ થઈ જશે. આ માટે સૌ પ્રથમ તમારે આધાર કાર્ડ અથવા રેશન કાર્ડમાં સુધારો કરાવીને બંનેમાં નામ સરખું કરવું પડશે.

પ્રશ્ન ૧૦: મા અમૃતમ કાર્ડ (MA Card) હજુ પણ ચાલુ છે કે બંધ થઈ ગયું?
જવાબ: જુના મા અમૃતમ કે મા વાત્સલ્ય કાર્ડ હવે બંધ થઈ ગયા છે. સરકારે તે યોજનાઓને આયુષ્માન ભારત (PM-JAY) માં મર્જ કરી દીધી છે. તેથી જો તમારી પાસે જૂનું ‘મા કાર્ડ’ હોય, તો તમારે તેને બદલાવીને નવું ‘આયુષ્માન કાર્ડ’ કઢાવી લેવું અનિવાર્ય છે.